Profesyonel Renk Kalibrasyonu

2 Comments

Profesyonel Renk Kalibrasyonu

Renk Kalibrasyonu Nedir?

Son çıkış görüntüleme cihazları olan monitör ve projektör için geliştirilen, ışık ve renklerin doğrulamasına kalibrasyon denir. GAMUT, COLOR TEMP, GAMMA, CONTRAST, BRIGHTNESS ve RGB tonlarını aşama, aşama kalibre ederek, görüntülemedeki en doğru renkleri yakalamamızı sağlar.

Görüntüleme cihazları kalibrasyon edilmediği zaman, yapılan işlemlerin ne kadar doğru değerlerde olduğunu tam anlamıyla bilemiyoruz. Bir projeyi renklendirme yaptığımızda hem çalışma ekranımız hem de video çıkış referans ekranımızda gördüğümüz renkler, sinema salonunda koyu/parlak ya da renkleri kaymış değerlerde görmemiz mümkündür. Bu da müşteriyle ilişkinizi can sıkıcı bir duruma getirebilir. Bu kötü durumu işe başlamadan önce düzeltme yapmak tabi ki mümkün. Bir SMPTE renk bar'ı açarak bir kısma kadar elle kalibrasyon yapabilirsiniz. Ama en saf doğru değerleri Renk Metre (ColoriMeter) ve kalibrasyon yazılımıyla elde edebiliriz.

  • Kalibrasyon Çeşitleri

  • 1- SMPTE + Elle Kalibrasyon.

  • 2- Renk Metre + Kalibrasyon Yazılımı + Elle Kalibrasyon.

  • 3- Renk Metre + Kalibrasyon Yazılımı + Otomatik Kalibrasyon.

  • 4- Renk Metre + Monitör + Otomatik Kalibrasyon.




Standartlar

Elektronik birimleri ve video sinyaller için kullanılan SMPTE, IRE, GAMMA ve COLOR TEMP gibi standartlar bizlere yol gösteren pusulalar gibidir. Bu standartları bilmemiz halinde, bizlere doğru kalibrasyon için kılavuz olacaklardır.


  • SMPTE

SMPTE açılımı ise Society of Motion Picture and Television Engineers (Sinema ve Televizyon Mühendisleri Topluluğu). SMPTE Renk Bar'ı sinema ve TV için kullanılan bir test şablon türüdür. Bu şablonun bileşenleri her yerde standart olarak bilinir. Ayrıca bu şablonlar çoklu kamera çekimlerini birbirleriyle kalibre etmek için de kullanır.

bar.jpg

  • IRE

IRE açılımı ise Institute of Radio Engineers (Radyo Mühendisleri Enstitüsü). 100 IRE değeri, bir video sinyalinde siyahtan beyaza (gölge/parlak) kadar olan ışık ve renk ton aralığı olarak tanımlanır. Bunlar 0-100 aralığındaki Luma ve renk değerlerini en doğru kalibrasyon ayarlarına getirmemizi sağlayacak aşamalı bir birimdir.

  • Siyah (gölge tonlar)  0 (0)
  • Gri (orta tonlar) 512 (50)
  • Beyaz (parlak tonlar) 1024 (100)

Smart TV ve bazı özel video monitörlerde kalibrasyon için her birim IRE'yi adım adım ayarlanması gerekecektir. Örneğin IRE 30 olan aşamada RGB ve Luma değerlerini dengelenmesi lazım. Bu işlemi 0 ile 100 IRE aralığındaki bütün IRE adımları doğru renk tonları ve ışık için aynı şekilde kalibre edilmesi gerekir. Tabi ki bu adımlar, zaman olarak uzun sürecektir. Ama en doğru renk tonu ve ışığı ayarlamış olacaksınız.

Smart TV'lerde iki farklı IRE bölümü vardır. Bunlar 20 Point IRE (5/100) 5'er adımlık kalibrasyon yapılmalı. 2 Point IRE ise 2 adımlıktır. Low ve High (Gölge ve Parlak) kısımları Luma ve RGB tonları kalibrasyon yapmaya imkân sağlar. Belli bir kısmı kalibrasyon yapabilirsiniz. Ama 20 Point IRE ile kalibrasyon yapmak daha doğru değerler verir.


  • ISF

ISF açılımı Imaging Science Foundation (Görüntüleme Bilim Kurumu). Temelin de IRE ünitesi barındırır. Genelde Smart TV ve video referans monitörlerinde görmek mümkün. Görüntüleme cihazınızın menüsünde ISF kısmı var ise çok iyi bir görüntüleme cihazına sahipsinizdir.

  • ISF Gece/Gündüz

Smart TV'ler iki adet ISF bölümü vardır. Bulundunuz mekânda pencere var ise, bu ISF'lerden birisini gündüz diğerini ise geceye göre kalibrasyon ayarlayabilmeniz içindir. Genelde evler için uygulanır, evinizdeki Smart TV için bu ISF'leri uygulayabilirsiniz.


  •  GAMMA γ

Bilgisayar, kamera için ve son çıkış olarak kullanılan monitör, TV ve projektörler için aydınlık (Bright) belirlemeye yarayan çarpana verilen addır. Bu sembol (γ)çarpan için kullanılır, Yunan alfabesindeki γ GAMA sembolünden gelmektedir.

Bu eğriler GAMMA γ 1.0 - 1.8 - 2.2 -2.4 - 2.6 - 2.8 gibi sınıflandırarak standart hala getirttirilmiştir. Windows, Mac, TV ve Video standartları ise GAMMA 2.2 olarak belirlenmiştir.

GAMMA γ 2.2 doğru seçenektir.


  • Color Temperature (Renk Sıcaklığı)

Görüntüleme cihazlarımızın en temel ayarlarından birisidir. Renk Sıcaklığı Kelvin ölçü birimi değerleriyle belirlenir. Görüntüleme cihazları genelde 9300K kadar olan sıcaklığı desteklerler, ama bu Kelvin yanlış sıcaklıktadır. Renklerimiz çok daha soğuk tonlarda görünecektir. Ve işimizin renkleri yanlış görmemizi sebep olur. Gerçek dünyamızdaki doğru renkleri görebilmemiz için, görüntüleme cihazlarımızın beyaz noktası (White Point) denilen kısmı. D65 yani 6504K Kelvin olarak seçmemiz, en doğru renk sıcaklığını elde etmiş oluruz.

Görüntüleme cihazımız daha önce farklı bir Kelvin ayarındaysa D65 alındığında gözünüzün alışması biraz zaman alacaktır. Gözünüz D65 alışınca, daha önce ne kadar yanlış tonlarda iş yaptığınızı anlamış olursunuz.

 

CIE 1931 XYZ Gamut renk uzayındaki, tam merkezindeki konum D65 Kelvin olarak belirtilir. Beyaz ayarı olarak bilinir.

Aynı zamanda D65 6500K gün ışığından biraz daha soğuktur. Yukarıdaki görsel ekranların renk sıcaklığının nasıl olacağını görmekteyiz. Soldaki ekran D50 ortadaki ekran D65 ve sağdaki ekran 9300K'dir. Doğru ekran ortadaki D65 olandır. D65 dikkat ettiyseniz daha gerçekçi beyaz renkte görmekteyiz.


  • Luminance cd/m2

Görüntüleme cihazların yayılan ışığın enerji miktarı cd/m2 (Candela metre kare) olarak hesaplanır. Bu değerler görüntüleme cihazları için genelde 80 ile 10000 cd/m2 aralığı olarak belirtilir. Kalibrasyon yazılımı, görüntüleme cihazınızın kaç cd/m2 değerde olduğunu soracaktır. Görüntüleme cihazınızın üretici web sayfasından marka ve model özelliklerinden bakarak bulabilirsiniz. Kalibrasyon bitiminde doğru ışık ayarı sonucunu görmüş olursunuz.

2dlp5y0.jpg

  • Renk Profilleri

Renk profillerini önceki yazılarımdan bahsetmiştim. Bir görüntüleme cihazların çoğu sRGB, Rec-709, DCI-P3, Rec-2020 gibi renk uzaylarını destekler. Çalışma yapacağınız Renk Profilini, kalibre yapılacak cihazın bu profillerden birisi veya birkaçını ayarlamanız gerekmektedir.


  • CMS Renk Yönetimi Sistemi

CMS Color Management Systems (Renk Yönetimi Sistemi). Dijital görüntüleme cihazlarında, renk yönetimi, kamera, TV, monitör, projektör, film tarama/baskı makinası ve çeşitli cihazların renk gösterimleri arasındaki kontrollü standart bir çerçevede toplar. Genelde Kalibrasyon yazılımları CMS renk sisteminin üzerine kuruludur.


  • ICC Profili

Windows üzerinde bulunan renk profili yönetimi’dir. ICC Profili açılımı ise International Colour Consortium (Uluslararası Renk Konsorsiyumu), bu renk profiline LUT’da diyebiliriz. Yazılım üzerinden veya elle kalibrasyon yapacağımız zaman bir *.icc uzantılı bir dosyayı saklar. Bu dosya sayesinde monitörümüzün her zaman ayarladığımızı renkleri monitörümüze uygular.

Bu renk profilli Renk tonlarını, Gamma, Işık, Kontrast ve Renk sıcaklığı gibi bilgileri değiştirerek saklamamızı sağlar. ICC renk profili, monitör üzerine herhangi bir şekilde dosya aktarımı yapmaz. Yalnız Windows ile ekran kartı arasında yazılımsal şeklinde çalışır. Video çıkışın renk ve Luma’sını değiştirilen *.icc LUT'ti göstererek ekrana uygular, böylelikle doğru tonları görmemizi sağlamış olur.




Renk Metre | ColoriMeter

Renk Metre (ColoriMeter) ile kalibrasyon çalışma mantığı şudur. Kalibrasyon yazılımı bir renk veya ışık tonu değerini ekrana yansıtır. Ekrana oturtturulmuş Renk Metre (ColoriMeter) bu değeri okur ve yazılıma yolladığı değerleri Renk Metre (ColoriMeter) ile karşılaştırır. Yanlış değerlerdeyse kalibrasyon bitiminde. Yazılım bu değeri hesaplayarak CIE 1931 XYZ Gamut renk uzayındaki doğru konum çizgisine denk getirir. Böylelikle yazılımın ve Renk Metrenin (ColoriMeter) bütün ışık ve renk tonu değerlerin hesaplamasıyla doğru bir Gamut elde edilir. Bu da bize görüntüleme cihazlarımızdaki en doğru değerleri göstermiş olacaktır.


  • Renk Metre Sensör

Görüntülemede kullanılan çıkış aygıtlarını renk profili ve kalibrasyon yapmak için kullanılır. Renk Metrelerin sensör kısmı filtrelemiş silikon foto detektörler kullanılır. Görünür spektrumdaki renk tonları ve ışığı okumasını sağlayarak sayısal veriye çevirir ve yazılımlar üzerinden hesaplama yaparak doğru Gamut renklerini bulmamızı sağlar.

Renk Metreler, renk eşleştirme için CIE 1931 XYZ renk uzayı standartlarını destekler.


  • Renk Metre Tristimulus Filtreler

Aşağıdaki görselde silikon foto detektör üzerine filtrelenmiş sensörün yapısını görmektesiniz. Bizim kullanılacağımız Renk MetreTritimulus filtrelenmiş türüdür. Satın alacağınız Renk Metre'yi mutlaka Tritimulus (ColoriMeter) türü olmalı.


  • Renk Metre Modelleri:

Piyasa birçok marka ve model türü olan Renk Metreler mevcuttur. 160$ ile 20.000$ fiyat aralığında Renk Metreler satılmaktadır. Hepsinde aşağı yukarı aynı özelliğe sahiptir, yalnız bazı markalarda hız ve doğrulama konusunda artı eksileri vardır. Alacağınız Renk Metre hem bütçe hem de evrensel olmalıdır. Evrensel dediğim kısım ise bütün görüntüleme cihazlarını kapsayan marka model satın almanız işini kolaylaştıracaktır. Bilgisayar monitörünüzü kalibrasyon yaptıktan sonra Smart TV'nizi de kalibrasyon yapabilmelisiniz. Ben kendim X-Rite i1Display Pro uygun bulduğumdan dolayı satın aldım. Hem bütçe hem de yeterli bulduğum bir üründür.

Yukarıdaki 2nci ve 3ncü görsellerdeki Renk Metreler ikisinin özellikleri aynıdır. Tek bir farkla C6 biraz daha hızlıdır.

  • SpectraCal C3: 149$
  • datacolor Spyder: 160$
  • X-Rite i1Display Pro: 225$
  • EIZO EX3: 250$
  • SpectraCal C6: 795$
  • BasICColor DISCUS: 790€
  • Colorimetry Research CR-100: 5.000$
  • Klein Instruments K10-A / K80: 7.000$
  • Photo Research Probes: 19.900$



Kalibrasyon Yazılımları

Renk Metreler (ColoriMeter) çalışabilmesi için aşağıdaki yazılımlara gereksinim duyar. Kalibrasyonsuz olan görüntüleme çıkış cihazları doğru RGB renk uzayı (Gamut), RGB renk tonları, Renk sıcaklığı, Işık, Kontrast ve Gamma ayarları gibi doğrulaması için bizlere yol göstererek rehberlik ederler. En doğru değerleri bizlere sunar.


  • Test Chart

Kalibrasyon yazılımların üzerinde Test Chart (Test Tablosu) vardır. Bunlar çeşitli renk tablosu türleri vardır. Kullanacağınız renk uzayı (Gamut) gibi renk sayıları az ve fazla renkleri test etmemizi sağlar. Renk sayısı artıkça kalibrasyon esnasında süre kısa ya da uzun sürebilir.

Bu renk tabloların sayısı artıkça kalibrasyon doğruluğu da artar. Süre olarak 2 dakika ile 5 saatte kadar aralıkta kalibrasyon sürebilir.


  • Light Illusion LightSpace 

En iyi kalibrasyon yazılımlarındadır. LightSpace CMS'in tüm sürümleri, tüm farklı görüntüleme cihazları destekler. Profesyonel ve ev sineması görüntüleme cihazlarını %100 destekleyerek herhangi bir kısıtlaması yoktur.

lightillusion.com

Fiyat: 1875£

Desteklediği Sistemler:

  • 1D/3D LUT
  • Multi Monitör Match
  • DaVinci Resolve+DeckLink

Desteklediği Görüntüleme Cihazları:

  • Smart TV'ler + ISF
  • Bilgisayar Monitörleri
  • Projektörler
  • Referans Monitörler
  • Dijital Sinema Salonları

Uyumlu Renk Metre (ColoriMeter):

  • X-Rite i1Display Pro
  • Klein Instruments K10-A / K80
  • EIZO EX3
  • Colorimetry Research CR-100
  • datacolor Spyder
  • BasICColor DISCUS
  • Photo Research Probes

  • DisplayCAL

DisplayCAL, açık kaynak kodlu (OSS) bir renk yönetim sistemi olan. Argyll CMS'in ekran kalibrasyon ve profilleme yazılımıdır. PC, Mac ve Linux uyumludur. Aynı zaman BMD DaVinci Resolve için otomatik kalibrasyon yapmak mümkün. Bedava bir yazılımdır, ama isteğe bağlı bağış yapabilirsiniz.

Aşağıdaki video DiplayCAL ile bilgisayar monitörüne otomatik kalibrasyon yapımını anlatan video ders.

Aşağıdaki video DiplayCAL BMD DaVinci Resolve ile video çıkış referans ekran veya SmartTV otomatik kalibrasyon yapımını anlatan video ders.

displaycal.net

Fiyat: Bedava

Desteklediği Sistemler:

  • 1D/3D LUT
  • DaVinci Resolve+DeckLink

Desteklediği Görüntüleme Cihazları:

  • Smart TV'ler
  • Bilgisayar Monitörleri
  • Projektörler
  • Referans Monitörler

Uyumlu Renk Metre (ColoriMeter):

  • X-Rite i1Display Pro
  • Klein Instruments K10-A / K80
  • Colorimetry Research CR-100 / CR-250-RH
  • Photo Research Probes
  • SpectraCal C3 / C6 / C6-HDR

  • SpectraCal CalMAN Ultimate

Kalibrasyon için en başarılı bir yazılımdır. Birçok görüntüleme cihazını destekler. Kullanım olarak sizi yönlendiren rehberi sayesinde çok basittir. Hemen hemen bütün Renk Metrelerle uyumludur. İsteğe bağlı olarak ister full versiyon, isterseniz kullanacağınız sisteme göre sadece o paketi de satın alabilirsiniz.

calman.spectracal.com

Fiyat: 2995$

Desteklediği Sistemler:

  • 1D/3D LUT
  • Multi Monitör Match
  • DaVinci Resolve+DeckLink

Desteklediği Görüntüleme Cihazları:

  • Smart TV'ler + ISF
  • Bilgisayar Monitörleri
  • Projektörler
  • Referans Monitörler

Uyumlu Renk Metre (ColoriMeter):

  • X-Rite i1Display Pro
  • Klein Instruments K10-A / K80
  • Colorimetry Research CR-100 / CR-250-RH
  • Photo Research Probes
  • SpectraCal C3 / C6 / C6-HDR

  • x-rite i1Profiler

PC ve Mac tabanlı bilgisayarlar çalışır. Çok basit bir ara yüze sahiptir. Sadece kendi ürettikleri Renk Metreleri ile çalışır. Bir tek bilgisayar sistemlerinde çalışmaktadır.

xrite.com

Fiyat: Bedava

Desteklediği Sistemler

  • Bilgisayar Monitörleri
  • Projektörler

Uyumlu Renk Metre (ColoriMeter):

  • X-Rite i1Display Pro



Görüntüleme Cihazları

Eski yeni bütün görüntüleme cihazları kalibrasyon yapıla bilinir. Bazı modeller ise fabrika ayarlı kalibrasyona sahiplerdir. Ama yenide güvenilmez olabiliyorlar, çünkü her mekandaki ortam ışığı farklı olacaktır.

Bu cihazların bazı türleri kalibre yapılması farklı olabiliyor. Bilgisayar monitörleri, genelde işletim sistemi üzerinden değişikliği yapabilirken, bazı yeni modellerde ise kendi üzerinden donanımsal (HARDWARE) kalibrasyon yapılabiliniyor. Hatta 3D LUT yüklemesi bile yapabiliyorsunuz.

10246976.jpg

  • BİLGİSAYAR MONİTÖRLERİ

Windows ve MAC işletim sistemleri üzerinden *.icc profili yüklemesi yaparak kalibrasyon yapılır. Bu konuda kalibrasyon yazılımları sizleri yönlendirerek. Bu profilli sistem üzerine otomatikman yükler. Bazı markaların belli modelleri kendi üzerinden hiçbir yazılıma gerek duymadan otomatik kalibrasyon yeteneği vardır. Bazı monitörlerde kendi üzerine 3D LUT yükleme yeteneğine sahip türlerde mevcuttur.


  • SMART TV'LER

Ev ve ofislerimizdeki Smart TV'lerde kalibrasyon edilebilir. 6 farklı mantıkta kalibrasyon uygulana bilinir.

  1. Video çıkış kartıyla (BMD DeckLink Capture) video yollayarak elle veya otomatik kalibrasyon yapmak.
  2. Ekran kartına bağlayarak bilgisayar ekran mantığında kalibrasyon yapmak.
  3. AVS-HD DVD şema ve renk grafikleriyle elle veya otomatik kalibrasyon yapmak.
  4. Renk Metre ve Google chromecast cihazı üzerinden MobileForge uygulaması ile kalibrasyon yapmak.
  5. Renk Metre ve elle kalibrasyon yapmak.
  6. Renk Metre ve yazılım ile otomatik kalibrasyon yapmak.

  • VİDEO REFERANS MONİTÖRLERİ

Eski video referans monitörleri SMPTE bar'ı görsel sinyalini vererek, elle kalibrasyon yapmak mümkün. Yeni nesil video referans monitörleri ise kalibrasyon işlemi bittikten sonra. Monitörün kendi üzerine kalibrasyon sonrası 3DLUT vererek monitöre yükleyerek işlem yapabilirsiniz. Genelde set ve post prodüksiyon ortamında kullanılan monitörlerdir. En iyisi ve en doğru renkleri verebilen pahalı monitör türleridir.


  • VİDEO ASİSTAN MONİTÖRLER

Genelde kamera üzerine takılan küçük boyutlardaki video asistan monitörler, referans monitörler aynı mantıkta 3DLUT yükleyerek kalibrasyon edilirler.

Video Asistan Monitör Otomatik Kalibrasyon


  • PROJEKTÖRLER

Monitörler aynı mantıkta kalibrasyon yapılır. Tek farkla monitörlerin ekranına Renk Metreyi tam yapıştırırken. Projektörler mantık 50cm ile perde büyüklüğüne göre 1m aralığında mesafede koymanız gerekir. Ve Renk Metrenin gölgesi perdeye düşmemelidir.

Renk Metrenin (ColoriMeter) sensör gözü alt açıdan perdeye ortalayacak ve bakacak şekilde yerleştirilmelidir. Kesinlikle yan boşluklardan siyahlık veya başka ışık kaynağı gelmemelidir.

DİKKAT!:

Projektörün lens kısmına kesinlikle Renk Metreyi göstermeyin. Aksi taktirde projektörün aşırı yüksek ışığından dolayı Renk Metrenin sensör kısmı olan foto detektör bölümü, büyük zarar görebilir.




Donanımsal Otomatik Kalibrasyona Sahip Monitörler

Yeni nesiller monitörler artık kendi üzerinden dışarıdan yazılıma ihtiyaç duymadan. Sadece Renk Metre (ColoriMeter) ile kendi üzerindeki menüsüne girerek. Kalibrasyon yapmamıza olanak sağlar. Zaten olması gerekende budur. Coloristler için vazgeçilmez bir çalışma monitörüdür. Ama istenirse HDMI üzerinden video çıkış monitörü olarak kullana bilinir.

Monitör 30 dakika açık kaldıktan sonra Renk Metre (ColoriMeter) monitörün USB bağlantısına bağlayarak ve gözü monitörün ortasına yerleştirerek. Monitör üzerindeki menüden kalibrasyon seçeneğine getirerek monitörü hızlı şekilde kalibrasyon edebilirsiniz.


  • HP DreamColor Serisi Monitörleri

HP DreamColor teknolojisi sayesinde Color Correction ve Color Grading için şimdiye kadar yapılmış en doğru monitörlerdir. Gerçek 14-Bit olan monitör sRGB, AdobeRGB, REC-709, DCI-P3 veREC-2020 renk profillerinde destekler. 4K UHD çözünürlüğü kadar destekler.

Aşağıdaki videoları izleyerek monitörle ilgili daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

HP DreamColor monitörleri bu linkten HP.COM inceleyebilirsiniz.


 

  • BenQ PV Pro Serisi Monitörler

BenQ PV Pro Serisi monitörler 14 bitlik renk derinliğine sahip sRGB, AdobeRGB, REC-709, DCI-P3 veREC-2020 renk profilleri destekler ve 3D LUT yüklemesine imkan sağlar. Monitör şimdilik 2.5K çözünürlüğe kadar destekler.

  • technicolor

Hollywood için renk standartlarını belirleyen technicolor sertifikasına sahip olması artı bir özellik katmış.

Technicolor_logo.svg.png

Aşağıdaki videoları izleyerek monitörle ilgili daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

  • GamutDuo özelliğiyle aynı ekranda yan yana iki farklı renk uzayı görme özelliği vardır. Böylelikle renk karşılaştırma yapabilirsiniz.

BenQ PV PRO serisi monitörleri bu linkten BENQ.COM inceleyebilirsiniz.

 


  • Asus ProArt Serisi Monitör

ASUS ProArt monitörleri sRGB, AdobeRGB, REC-709, DCI-P3 veREC-2020 renk profilleri destekler. 14 bit renk derinliğine sahip ve 3D LUT yükleyebiliyorsunuz. 4K UHD çözünürlüğü kadar destekler.

Aşağıdaki videoyu izleyerek monitörle ilgili daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

  • Asus PA329Q serisi monitörleri bu linkten ASUS.COM inceleyebilirsiniz.



Kalibrasyona Hazırlık Aşamaları

Kalibrasyona başlamadan önce bir dizi yapılacaklar sıralaması vardır. Bunlar görüntüleme cihazların bulunduğu mekânı hazırlamak, görüntüleme cihazlarını ısıtmak, Renk Metre ve yazılım ayarlarını yapılması gerekir.


  • 1-Mekanı Hazırlamak

Çalışma ortamınızı iyi belirlemeniz lazım. Pencere varsa ışık girmeyecek şekilde kapatmanız gerekir. Mekânı üst açıdan aydınlatan ışıklarında kapatmanız gerekir. Işık olacaksa da kesinlikle ekran üzerine direk ışık yansıtmamalıdır. Işıkları duvara yansıtabilir ya da ekranların arkasına gizleyebilir. Işık seviyesi de düşük olacak şekilde olmalıdır. Aksi taktirde yapacağınız kalibrasyon yanlış olacaktır. Işıklarınızı 6500K türünde kullanmanız göz için rahatlık verirken, doğru kalibrasyon yapmanıza yararlı olacaktır. Projektör kullanılacaksa zaten sıfır ışık olmalıdır. İşin aslı mekânda ister ekran olsun ister projektör olsun, başka ışık kaynağı olmamalıdır. Karanlık mekân terci edilir, gerçek anlamda doğrusu da budur.

Sinema için renklendirme yapılacaksa hiçbir şekilde ışık kaynağı olmalıdır. Karanlık oda olmalı ki en doğru renk ve ışık seviyelerinde renklendirme yapabilmeniz için gereklidir.


  • 2-Görüntüleme Cihazlarını Isıtmak:

Monitör veya projektörü en az 30 dakika açık kalacak şekilde çalıştırmalıyız. Bu süre her görüntüleme cihazları için geçerlidir. Peki neden 30 dakika? Elektronik birleşenlerin değerleri daha iyi oturacağından tam performans sağlar. Açık kalacak süre boyunca, oynatılacak video içeri ise. Sürekli renkleri ve ışığı değişen bir video klip işimizi görecektir.


  • 3-Renk Metre (ColoriMeter) Hazırlamak:

Renk Metremizi ekran üzerine, boşluk kalmayacak şekilde, tam oturacak şekilde ekrana ortalayalım. Kesinlik arasına dış etken ışığı girmemelidir. Aksi taktirde yanlış kalibre yapmamıza sebep olur. Doğru bildiğimiz renkler yanılmanıza sebep olur.


  • 4-Yazılım ile Kalibrasyona Başlatmak:

Renk Metre üzerinden gelen ya da 3ncü parti yazılımların bizi yönlendirmesine takip ederek kalibrasyon yapmaya devam edelim. Final sonuca kadar aşamaları yazılım üzerinden takip ederek yönlendirmesini veya elle kalibrasyon için izin vererek bitirelim.




Elle Kalibrasyon

Elle kalibrasyon yapmadan önce monitör en az 30 dakika açık kalmalı. Monitörünüzün GAMMA ayarlarını 2.2 ya da GAMMA 2 şeklinde menü üzerinde bu seçeneklere getirin. Yine monitör menüsünde (COLOR) renk kısmına girin, burada D65 ya da 6500K seçeneğine aldığınızda monitörünüzü yaklaşık doğru GAMMA ve renklere getirmiş olacaksınız. Sıra da BRIGHTNESS (Işık) ve CONTRAST (Kontrast) ayarlamanız lazım.

Ekran Genel Ayar Aralığı:

  • COLOR TEMPERATURE (Renk Sıcaklığı): Monitör: 6500K ya da D65  (Smart TV Warm 26500K)
  • BACKLIGHT (LCD Arka Işık)80/100
  • BRIGHTNESS (Işık): 40/60
  • CONTRAST (Kontrast): 75/85
  • COLOR (Renk Doygunluğu)40/60
  • TINT (Renk Tonu): 0
  • GAMMA (Gama): 2.2
  • SHARPNESS (Keskinlik): H&V 10/20

Yukarıdaki değerler cihaza göre değişkenlik gösterebilir. Genel olarak yaklaşık doğru ayar değerlerindedir.


  • SMPTE BAR KALİBRASYON

SMPTE renk test bar'ında belli ölçek seviyelerde renk ve gri tonlar görmekteyiz. Bunlar bazıları Kroma (Color Saturation), Işık ve Kontrast için referans alınır.

  • PLUGE BAR ÇUBUKLARI

SMPTE barın sağ alt kısmında bulunan bölüme PLUGE Picture LineUp Generation Equipment. Bu siyah bölge içi 0 siyah değerinde olur, diğer 3 çubuklar ise farklı değerlerdedir. 1nci çubuk -2 siyah, 2nci çubuk +2 siyah, 3ncü siyah çubuk ise +4 değerindedir.

Yukarıdaki görselde B bölümündeki görsel gibi görmüyorsanız eğer. Ekranınız koyu veya parlak şeklinde kalmış olabilir. Hemen bir SMPTE renk bar'ı açıp ayarlayınız.

  • KROMA AYARI

Görüntüleme cihazlarımızın kendi menüsü üzerinde sadece mavi kanalı gösteren bir kısım vardır. Bu sadece video referans monitörlerde ve Smart TV'lerde mevcuttur. Smart TV'lerde bu menü Colour Filter kısmıdır. Blue (Mavi) kanalını seçinde aktif olur ve sadece mavi rengi gösterir.

Üst kısımdaki renkler Sarı, Yeşil ve Kırmızı, alt kısımda da siyah olan bölümdeki tonlarla üsteki tonlar düz siyah bir çizgi olacak şekilde olmalıdır. Eğer siyah tonlardan alt kısımdaki gözüküyorsa Kroması (Saturation) yüksektir. Ayarlardan Kroması (Saturation) seviyeni düşürerek, daha uzun çizgi olacak şekilde. Düz çizgi olacak, seviyesine kadar getirelim.

Yukarıdaki video, SMPTE renk bar'ı ile nasıl kalibrasyon yapılacağını anlatılmaktadır.


  • Smart TV AVS HD709

Smart TV için AVS HD709 BluRAY/HD-DVD'sini buradan bedava indirebilirsiniz. Aşağıdaki video izleyerek, adım adım elle kalibrasyon yapabilirsiniz..

Yukarıda video sahibi tarafından kaldırılmıştır. Benzeri video linki bulunduğunda paylaşım gerçekleştirecektir.

Aşağıdaki görsellere tıklayarak Işık, Kontrast, Renk/Tint/Hue ve Keskinlik ayarlarınız için indirebilirsiniz. Smart TV'nizi bu şablonlarla kalibrasyon yapabilirsiniz.


  • ISF KALİBRASYON

Aşağıdaki görselde ISF kalibrasyon öncesi ve sonrasını görmekteyiz. Kalibrasyon yapılmamış birkaç IRE bölgesi olduğunu görüyoruz. Kalibrasyon öncesi ve sonrası hallerini görmekteyiz. 10 adımlık siyahtan beyaza kadar gri skalayı Smart TV veya video monitörümüze video sinyal olarak yolladığımızda tonlar arasında bir farklı görürseniz eğer. Renk Metre ve ISF kalibrasyonu destekleyen yazılım ile kalibrasyon yapmanız gerekecektir.


  • BİLGİSAYAR

Windows için kendi üzerindeki Renk Yönetimi (Color Management) çalıştırarak Genel Gamma, RGB Gamma, Işık ve Kontrast ayarlarınızı adım adım sizi yönlendirmesiyle ayarlarınızı yapabilirsiniz.

Zor geldiyse eğer bilgisayar ekranlarını elle kalibrasyon için bedava olan Calibrize 2 yazılımını indirip kolayca kalibrasyon yapabilirsiniz.

Aşağıdaki şablonlarla çok basit kalibrasyon ayarlarınızı yapabilirsiniz. Yuvarlak diskli şablon Işık ve Kontrast, sağdaki (RGBW) olan şablonla Gama ayarı yapmanız mümkün.

KALİBRASYON İÇİN AŞAĞIDAKİ GÖRSELLERE TIKLAYINIZ

4 ADET DAİRENİN İÇİNDEN BİRİNCİ DAİREYİ GÖRÜYORSANIZ MONİTÖRÜN GAMMA ve IŞIK AYARLARINIZ YANLIŞLIK VAR DEMEKTİR.




Son Kontroller

Kalibrasyon işlemleri bittik sonra birden fazla ekranımız varsa eğer. Ekran ışık ve renklerin kontrolü yapmamız lazım. Gözümüz bazı küçük detayları göremeyebilir. Kendim bulduğum bir tekniktir ve işe yarar sonuç verir.

Şimdi bunun için bir fotoğraf makinası lazım olacak. Makinanızın Kelvin ayarını 6500K getirelim. Diyagram, Shutter ve Iso ayarlarımızda gözümüze göre patlak ve çok koyu olmayacak şeklinde, fotoğraf makinasının ekranına bakarak ayarlama yapalım. Fotoğraf makinası hiçbir şekilde ayarları otomatik ayarda olmamalıdır. Fotoğraf makinemizi bir tipoda sabit şekilde durmalı, sonra ekranlarımızın hepsini aynı çerçevede görecek şekilde kadrajlayalım. Ekranlarımıza aynı tür SMPTE bar'ı açarak sonrası içinde beğendiniz bir görsel varsa fotoğraflarını çekelim. Bir bilgisayar yardımıyla çektiğimiz karelerin içindeki ekranlar arasında karşılaştırma yapalım. Her ekran aynı sonucu vermelidir. Yanlış bir şeyler var ise ekranlarımızı tekrardan kalibre etmemiz lazım. Ama her şey doğru ise bu kalibrede rahatlıkla güvenle çalışabilirsiniz.

Not: Çoklu monitör ekranların Luminance cd/m2 ışık sınırları farklı olabilir. Bu sorunu çözebilmek için COLOR MATCH desteği olan bir yazılımla kalibrasyon yapabilirsiniz.

Canon-DP-V2420-02.jpg

Doğru kalibrasyon yukarıdaki görseldeki erkanlar gibi görünecektir. İkisi de dengelenmiş durumda.

Yanlış kalibrasyon yukarıdaki görseldeki erkanlar gibi görünecektir. İkisi de dengesiz durumda.




Zamanla

Yaptığımız kalibrasyonlar belli bir zaman aralığından sonra kayacaktır. Bu sebepten dolayı her 3 ay ile 6 ayda bir tekrar kalibrasyon yapmamız gerekir.

Bunun sebebi ise görüntüleme cihazlarımızın elektronik birleşenlerin zamanla farklı değerler göstereceğinden renkler dede az bir farkla kayma söz konusu olacaktır. Bunun önüne geçebilmek için 3 ay ya da 6 ayda bir kalibrasyon yapmalıyız. Böylelikle her zaman doğru kalibrasyona sahip, görüntüleme yapabileceğiz.

2 Comments

Video Scope Nedir?

Comment

Video Scope Nedir?

Video Scope

Görsellerin ışık ve renk tonlarını analiz etmemizi ve okumamızı sağlayan bu Video Scope'lar, kurgudaki planların Işık ve Kelvin doğruluğunu saptamamıza yarayan matematiksel grafiklerdir. Video Scope içindeki referans grafikler bizleri doğru rotaya izalama yaparak, yönümüzü bulmamıza yol gösterir. VEKTORSCOPE ile renk doygunluğu ve cilt tonlarını düzenlemesini. WAVEFORM, PARADE ve HISTOGRAM ile Işık seviyelerini ve Kelvin ayarlarımızı düzenlememizi sağlayarak TV yayını ve sinema projektörleri için hatasız ve iyi seviyede videolar üretmemize yol gösterir.

  • Video Scope Türleri

    • VEKTORSCOPE
    • WAVEFORM
    • PARADE
    • HISTOGRAM

  • VEKTORSCOPE

Vectorscopelar videomuzdaki renk dağılımların hangi rotalarlarda olduğunu gösterir. Renk tonlarını ve doygunluk aralığını ölçmemizi sağlar. Daire şeklindeki bu skopun çevresinde bir takım renk sıralaması vardır. Bunlar ana renkler olan R RED (Kırmızı), G GREEN (Yeşil) ve B BLUE (Mavi). Bir de ara renkler olan Y YELLOW (Sarı),  C Cyan (Turkuaz) ve M MAGENTA (Macenta) tonlarında oluşur.

Bu dairenin merkezi renklerin (Chroma) Kroması soluk şeklinde görürlürken, dairenin kenarlarına yaklaştıkça renkler doygunlaşır (Saturation). Sınıra yakın bölgede renklerde yırtılma olacağını anlarız. Merkezinde ise 0 sıfır renk olacağını gösterir.

Cilt Tonları

Vectorscope'un bir diğer özelliği ise gerçek cilt tonlarını  (SKIN TONE) yakalamamızı sağlamasıdır. R RED (Kırmızı) ile Y YELLOW (Sarı) renklerin arasındaki referans çizgidir,  Beyaz, koyu veya diğer cilt tonuna sahip insanları videolardaki doğru rengini yakalamak adına aşağıdaki görsel gibi ten değerleri aynı izada olmalıdır.


  • WAVEFORM

WAVEFORM, (Işık Dalga Formu) videolarımızın LUMA (Işık) değerlerini ölçmemize yarayan güçlü bir araçtır. Alt kısmı 0 olan bölge gölge tonlarını, 512 olan bölge kısımda orta tonları ve en üst bölge ise 1023 olan yüksek parlak tonları görmemizi sağlar. RGB kanalları birbirinin üstüne bindirir, böylece hizalamalarını görebiliriz. 


  • PARADE

WAVEFORM'la aynı mantıkta çalışır. Ama tek farkla. RGB kanalları olarak ayrı şekilde görmemizi sağlar. Parade Scope genelde Kelvin hatalarını düzeltmek için kullanır üst seviyede RGB kanallarını aynı çizgiye hizalamayı denk getirirseniz doğru Kelvin'e sahip oluruz.


  • HISTOGRAM

HISTOGRAM, videomuzdaki ışık seviyeleri olan LUMA (Işık) değerlerinin seviyesini görmemizi sağlar. Aynı zamanda yukarıya doğru olan grafiğindeki her bölümün o yüzdesine karşılık gelen piksel yoğunluğunuda gösterir.

Sol kısımlarda 0 sıfır olan değerleri tam siyah ve sağ tarafta ise 100 ayarlarsak görsellerimizi doğru LUMA (Işık) seviyelerine getirmiş oluruz. Böylelikle doğru seviyelerde düzgün kontrast görsellerimiz olacaktır. Aynı zaman da Kelvin düzeltmesi içinde kullanabiliriz.


Videolarımıza uygulayacağınız LUT'ları çok iyi belirlemeniz lazım. Aksi taktirde sizi yanlış yöne aktarabilir. LUT verdikten sonra Işık, Gamma ve Kelvin ayarlarınızı Video Scope'lara bakarak yapın ki renklendirme işleriniz bir tutarlılık gösterebilsin.

Comment

LUT Nedir?

12 Comments

LUT Nedir?

LUT Kullanım Alanları

LUT dosyaları  iki türe ayrılır, ilki renk uzayı profilleridir. Bu profil LUT’ları kameraların LOG'lu çekimlerini referans mönitöründe doğru ışık ve renkleri göstermek için kullanılır. Örnek vermek gerekirse ARRI Alexa kameraları, çıkış mönitöründe REC-709 renk profili şeklinde gösterir. Kameranın Kelvin, ISO ve Diyagram ayarlarını düzgün şekilde yapmamızı sağlamış olur. Bu profil LUT’ları aynı zamanda Color Correction yazılımların üzerinde de mevcut, güncel versiyonlarını kamera üretici firmaların web sayfalarından indirilerek, renklendirme yazılımı üzerine yükleyebilir. Kameradan gelen LOG'lu videoları en doğru renklerini görmemizi sağlar. Tabii mönitörümüz düzgün kalibrasyon edilmişse.

Diğer LUT dosya türü ise hazır tarz (LUT pack, stock) renkler ya da çeşitli Color Grading  tarzlarında bulunur, hızlıca filme uygulamamızı sağlar. Bu tarzları satın alarak ya da yazılım üzerinden kendimiz LUT tarzımı yaratabiliriz. Aynı zamanda bu LUT’ları kamera veya referans video monitörüne de yükleyebiliriz. Böylelikle çekim öncesi bir tarz çalışma yaparak, bunu renklendirmeye girmeden sette direk görmemizi sağlayabilir, renklerimizi set ortamında görebilir ve belli başlı sorunları hızlıca düzeltebiliriz.

LUT Film Örnekleri

PORTAKAL VE TURKUAZ RENK TARZI OLAN  HOLLYWOOD LUT

LUT'lar renk düzeltme alnında yaratıcılıktan çok matematik ve bilimle alakalı yegane kısımdır. LUT'lar günümüzde oldukça popüler bir konudur. Görüntü yönetmenlerinden, kurguculara herkes LUT'larla ilgilenmektedir. Colorist olarak LUTların farkında olmalı, nasıl çalıştıklarını bilmeli ve LUTları başarıyla projeye uygulayabilmek için Prodüksiyonla, Post Prodüksiyon alanında çalışan insanlarla ortak hareket etmeliyiz. LUT'lar bir Coloristin bakış açısından bakıldığında aslında o kadar da zor bir konu değil. LUT'ların getirdiği yenilik bu işlemin tekrar edilebilir, paylaşılabilir ve hesaplanabilir bir hale getirmesidir. Aynı LUT değeri her projede aynı oranı ve değeri verir.




LUT Yapısı

Film sektöründe bir renk uzayını diğerine uygulamak için 3D LUT kullanılır. Bunlar daha çok son çıkış kalitesini herhangi cihaz, veya projektörde göstermek için kullanılır. 3D LUT RGB renk değerlerinin çıkışlarını, RGB renk değerlerinin girişleriyle indexlenmiş bir 3D CUBE (kafes) gibidir. Küpler çeşitli boyutlarda ve bit derinliklerinde olabilir.

  • LookUp Table

LUT açılımı ise LookUp Table, Türkçesi ise tabloya ya da çizelgeye bakma anlamına gelir. LookUp Table öğesine bilgisayar bilimlerinde sıkça karşılaşırız. Logaritma tarzında sütün ve satırlardan oluşan, bir dizi metris (MATRIX) kod indeksleme sistemidir. Kısaca matematiksel formüle sahip dizilerdir.


  • 1D LUT

1D LUT'lar genelde kontrast bir cihazın beyaz noktasını ayarlamak için veya renk dengesini düzeltmek için kullanılır. Ama iyi ve kaliteli bir imaj yapmak için, gereken ayrıntılara sahip değildir. Günümüzde pek tercih edilmezler.

1D LUT tek boyutlu tablo, sadece RGB renk kanalı başına, parlaklık (BRIGHTNESS), gama (GAMMA) ve kontrast (CONTRAST) değerleri barındırır. Renk tonlarını hiç bir şekilde değiştiremez.

 

1D LUT İçeriği:

  • Add Lightness (Işık Ekleme)
  • Scale Lightness (Işık Ölçeği)
  • Curves(Renk Eğrileri)
  • 3D LUT

3D LUT'lar bir colorist için çok önemlidir. 3D LUT'lar renk ve lüminansı 3D uzay içerisine yerleştirir ki bu uzay bazen 3D küp olarak da geçer. Bir renk değerinin gerçek dünyada çalışma şekline çok yakın sonuçlar verir. Dolasıyla işlerimiz için 3D LUT, çok ayrıntılı renk düzeltme işleri için 1D LUT'dan çok daha kullanışlıdır. Günümüz modern ekran kartları 3D LUT'lara direk destek vermektedir. 

3D LUT 3 boyutlu tablo, parlaklık (BRIGHTNESS), gama (GAMMA), kontrast (CONTRAST) ve renk (COLOR BALANCE- HUE) değerlerini barındırır.

3D LUT İçeriği:

  • Add HUE (Ton Ekleme)
  • Add Lightness (Işık Ekleme)
  • Add Chrome (Kroma Ekleme)
  • Scale Lightness (Işık Ölçeği)
  • Scale Chrome (Kroma Ölçeği)
  • Set Temperature (Renk Sıcaklığı)
  • Curves (Renk Eğrileri)
  • Stretch (Deforme Etme)

 

BMD DaVinci Resolve 12.5 üzerinden  3D LUT uygulaması.


  • XYZ KÜP

Küpler çeşitli boyutlarda ve bit derinliklerinde olabilir. Genelde 17x17x17 XYZ küpler 3D LUT olarak kullanılır. Bu küpler 3 ile 96'ya kadar çıkabilen ızgara (GRID) matrix yapısına sahiplerdir. En genel kullanımı RGB 10 bit LOG imajları I/O giriş ve çıkışlarında kullanılmaktadır. Aşağıdaki görselde hiç bir ayarı oynanmamış küpten oynanmış küpün farklarını net bir şekilde görmekteyiz.

Aşağıdaki video, küpün yapısını animasyon şeklinde gösterilmiştir. İzleyince yapısını daha net algılarsınız.


  • 3D LUT MATRIX

Herhangi bir 3D LUT dosyasını NOTEPAD editör ile açtığımızda farklı rakam ve değerlerde sıralanmış kodlar şeklinde görürüz. Bu kodlar metris (MATRIX) dediğimiz metamatiksel formlardan oluşur. Bazıları RGB renk ve ışık bilgisinin değerleri, diğer rakamlar ise 3 boyutlu küpün  XYZ uzayındaki koordinatların konumunu söyler. Böylelikle bu kodlar bir araya geldiğinde Linear veya LOG eğri skalası, Renk değerleri, Gamma ve Işık gibi değerlerinin bilgisini barındırarak, videolarımıza uygulamamızı sağlar. 


  • LUT FORMATLARI

Şu an için en yaygın olan LUT dosya türü *.CUBE'dür. 3D desteği olması ile Renk Bit'i en yüksek değerlerdedir.




  • CLUT

CLUT açılımı ise Color LUT olarak belirtilir. Bu LUT türü 3D LUT'ın 2 boyutlu  görsel bir şekilde açılmış ve yan yana dizilmiş halidir. Eski bir türdür ama günümüzde hala kullanılmaktadır. Ve genelde oyun motorları olan Unreal Engine, Cry Engine ve Unity 3D yazılımlarına çeşitli imge formatlarında (*.TGA ve *.PNG gibi) aktarılarak, oyun veya interaktif deneyimler için sinematik renkler vermek için kullanılabilir.

Aşağıdaki Unreal oyun görselinde CLUT öncesi sonrası arasındaki farkları. CLUT DaVinci Resolve üzerinden renklendirilmiştir.

Renklendirmesi yapılmamış CLUT


  • NOT

Her ne kadar hazır LUT kullansanızda kendi tarzınızı geliştirmek adına, kullanacağınız  3D LUT üzerinde mutlaka oynama yaparak değiştirin. Çünkü aynı tarz renklendirilmiş videoların piyasada gezinmesini görmeyelim. Farklı ve yaratıcı olalım ki bırakalım başkaları bizi kopyalasın. :)

12 Comments

Film | Linear-LOG | RAW

6 Comments

Film | Linear-LOG | RAW

Negatif Film

  • Filmin Yapısı

Filmler belli başlı markalar dışında en çok bilinen KODAK ve FUJIFILM markaları tarafından üretilir. Genelde piyasada filmler negatif olarak bulunur. Filmlerin diğer türü ise pozitif filmlerdir. Pozitif filmler bazı özel projeler için kullanılır. Film kameraları ile çekilen görüntünün ışık fotonları lensten geçerek filmin yüzeyine ulaşır, ışığa hassas film yüzeyini yakarak kimyasal bir reaksiyon ile tepkimeye girer ve analog bir iz bırakarak negatif şeklinde saklar. 

Yukarıdaki grafikte filmin ayrılmış halinin katmanlarını görmekteyiz. 

NEGATİF VE POSİF FİLM

Bir film karesini mikroskop altına yatırıp zoom yapmamız durumunda detayların atoma kadar yol izlediğini görmüş oluruz. Yukarıdaki görselde filme aşama aşama zoom yapıldıkça detayları noise dokusu şeklinde görmekteyiz. Filmlerin diğer bir özeliği de Piksel (PIXEL) olmamasıdır. Sonsuz  bir  çözünürlüğe sahiplerdir. Filmler aslında gerçek RAW özelliğini barındıran ilk türlerdir. Soğuk ortamda saklanmalıdır. Filmlerin bir ömrü vardır. Ham filmler rafta ömürlerini doldurduktan sonra bayat film olur. Banyosu yapılmış filmlerin ise buzdolabı ömrü 10 yıldan azdır.

 


  • Telecine Film Scanner

Çekimi tamamlanmış her film makaraları, banyo ve yıkanma (Emülsiyon) aşamaları tamamlandıktan sonra digital ortama aktarılabilmesi için Telecine Film taraması (Film Scanner) denilen aşamadan geçirilir. Film şeridi makinaya takılıp sarıldıktan sonra kare kare tarama işlemi yapmaya başlar. Eski makinaların taraması 3CCD dediğimiz sensörlere sahiplerdi. Tarama hızları çok yavaş ve saatlerce sürerdi. Taramaların kalitesi  ise düşük çözünürlükte olurdu. 

Günümüz tarayıcı makinaları ise (ARRISCAN, Blackmagic Cintel Film Scanner), CMOS sensörüne sahiplerdir. Hem hız, hem de yüksek çözünürlükte kalitesi artırılmış tarayıcılardır. Detayları ise daha yoğundur. Renkler daha canlı ve düzgün taranır. Bu sensörlerin günümüz kameralarının sensörleriyle herhangi bir farkları yoktur. Aynı mantıkta çalışarak görüntüyü dijital ortama aktarır. Film şeridi karesi sensör üzerinde geçerken filmin arka kısmındaki 5600 Kelvin'lik ışıkla aydılatılır. Eski makinalar lamba kullanırdı, şimdiki makinalar ise LED aydınlatma ile aydınlatılıyor. Bu ışık, film içinden geçerek optik mercek aracılığı ile okuyucu olan CMOS sensöre düşerek ışıktaki bilgiyi dijital ortama aktarmaya başlar.

ARRI CMOS Sensör

Bu bilgi 8 Bit, 10 Bit, 14 Bit ve 16 Bit renk derinliğinde Cineon ve Digital Picture Exchange DPX formatlarında *.CIN *.DPX *.TIF dosyası olarak yüksek çözünürlükte aktarılır.  Bu formatların özelliği ise Dinamik Aralığı (Dynamic Range)  ve Logaritmik (LOG  - Logarithmic) renk bilgisini barındırması, renklendirme için gerekli GAMA (GAMMA) bilgisine sahip olmasıdır. 

Film dediğimiz şeritler Linear Renk Gammasına sahiplerdir. Çalışma yapabilmemiz için LOG Renk Gamması şeklinde taranmış olarak gelir. Linear olan film taraması esnasındaki bilgisayar ve yazılım sayesinde LOG'a konvert edilerek çevrilir. Ama istek üzerine Linear veya LOG renk gamması şeklinde de aktarım yapılabilir.


  • Cineon

Cineon Sistemi 1990 yılların başlarında Kodak tarafından oluşturulmuştur. Böylece çığır açan bilgisayar tabanlı ilk dijital film tarama sistemi geliştirilir. Bu film tarayıcı ile birleştirme, görsel efekt, görüntü restorasyonu ve renklendirme için gerekli yazılım ile film kaydedici ve iş istasyonu donanımından  oluşan bileşenlerin (Cineon Digital Film İstasyonu) entegre paketi sayesinde standart bir hale getirilmiştir. Sistem ilk kez Hollywood piyasasına Eylül 1992'de sürülmüştür. 4K, 10 Bitlik dijital film yapımı için uçtan uca bir çözüm olmuş  sistemin zamanının ötesinde olduğunuda söylenmek de yanlış olmaz. 




Linear | LOG

Dijital video kameralar iki farklı yaklaşımdan birini kullanarak görüntüyü oluşturarak kaydeder. Bu yaklaşımlar Linear (Doğrusal) renk ve LOG (Logarithmic) Logaritmik renk  şeklinde kullanılır. Linear Gamma ve LOG Gamma olarak da ifade de edilebilir. Analog ve sonrasında dijital kameralarda popüler olan Linear renk gamması  kullanılırdı. Reklam ve film sektörü için pek de tercih edilmezdi. 3CCD sensörlü Linear gammasına sahip bu kameralar TV kamerası olarak görülürdü. Bunun sebebi ise Linear gamması olan kameralar keskin dijital bir dokuya sahip olmasıdır.  Bu da negatif film dokusunun yanından bile geçmemesi demek olurdu. Linear renk gammasına sahip 16mm ve 35mm sonrasında ise 70mm negatif film şeritlerini dijital ortama aktarımım esnasında LOG'a konvert ederek kullanırdı. Yeni nesil dijital sinema kameraları LOG şeklinde kayıt yapma becerisine sahiplerdir. Bu beceri yeni CMOS teknoloji sayesinde olmaktadır. 

Linear Gammanın kontrast bir havası vardır. Işık seviyeleri çok yüksek olur, hatta seviyeleri patlamaya kadar dayanır. Gölge kısımları ise çok karanlık ve detayları neredeyse yok denecek kadar az. Bu da renklerdirme konusunda bizleri epeyce bir zorlayacaktır.

LOG Gamması teknolojisinde ise puslu, çiğ ve çok düşük kontrastlı görsellerle karşılaşırız. Nedeni ise gölge tonları ve yüksek ışık seviyelerinin tüm kontrolü bizde olur. Bir bölgenin koyu açık alanını rahatlıkla değiştirebiliriz.

Aşağıdaki Waveform ve gri tonlarını Linear ve LOG arasındaki farklarını görmekteyiz. Sol tarafı Gölgeleri, sağ tarafı ise yüksek ışık seviyesini görmekteyiz. Linear da çoğu siyah ve beyaz tonlar gömülmüş bir şekildeyken. LOG'ta  ise tüm siyah ve beyaz tonları kayıpsız şekilde görmekteyiz.

Ağaşıdaki görselde Linear ve LOG arasındaki farklarını net bir şekilde görmekteyiz. Sol tarafdaki Linear ile çekilmiş görselde yüksek ışık seviyelerin detayları kaybolmuş ve yırtılmış şekilde görmekteyiz. Sağ taraftaki LOG ile çekilmiş görselde en ince detayların hepsini görmekteyiz. Çok rahat kontrol edilebilir seviyedeler.

LOG > Linear

Peki LOG'lu gelen videoları Linear'a nasıl çevirebiliriz? Bunun iki türlü cevabı vardır. Renklendirme yazılımı üzerinden bir  LUT vererek ya da Curve veya Gamma araçları ile Linear'a çevirerek istenilen kontrast havayı yakalayabiliriz. Burdaki olay gölgelerin detayları kaybolmadan ve yüksek ışık sevilerindeki patlamayan detayları net şekilde görürüz. Tam kontrol sayesinde dengelenmiş görselleri  çıkartabilmemiz bu sayede olmaktadır.

Kamera                           LOG

  • ARRI                                Log-C
  • RED                                 REDlog-Film
  • Blackmagic Design     BMD-Film
  • Canon                             Canon-Log
  • SONY                               S-Log
  • Panasonic                      V-Log



  • Dynamic Range (Dinamik Aralığı)

Digital film kamera sensörüne düşen optik görüntünün ne kadar kontrast (CONTRAST) sağlayabileceği ölçü birimine Dinamik Aralığı (Dynamic Range) denir. Piyasadaki her kameranın Dynamic Range stop aralığı farklı olabilir. Bu işlemin merkezi ise sensörün işlemcisi tarafından hesaplanarak dosya olarak diske yazar. İnsan gözü yaklaşık 24 stopluk ışık farkını algılayabilir.

Sensör Dynamic Range Stop Karşılaştırması:

  • 35mm Film:  >15-16 Stops
  • RED Dragon:   > 16.5+ Stops
  • BMD Ursa Mini:  > 15 Stops
  • Panavision DXL:  > 15 Stops
  • ARRI Alexa 65:  > 14 Stops
  • Sony F5:  > 12 Stops
  • Canon EOS C500:   > 12 Stops
  • DSLR:  > 11 Stops

Genelde Dinamik Aralığı  LOG renk gammasına ve RAW özelliğine sahip yeni nesil digital sinema kameralarında ve negatif filmde bulunur.


  • RED HDRx Teknolojisi

RED dijital sinema kameralar HDRx teknolojisini kullanır. Bu teknoloji görselde patlak yerleri  ve gölgede kalan yerleri birleştirerek koyu yerleri açar, patlak yerleri ise dengeler. Böylelikle çekilecek sahnede ekstra ışık kullanmadan çekim esnasında hayat kurtarır.

HDRx teknolojisiyle çekilmiş aşağıdaki görselde A FRAME patlak yerleri gösterirken X FRAME ise koyu yerleri gösterir. Sonraki görselde ise birleştirilmiş (MERGE) final halini görmekteyiz. Görseli işleyerek en doğru sonucu yakalamış olur.

RED HDRX TEKNOLOJİSİ'NİN ÇALIŞMA MANTIĞI

RED HDRX TEKNOLOJİSİ'NİN ÇALIŞMA MANTIĞI

A FRAME

A FRAME

X FRAME

X FRAME

HDRx

HDRx




RAW Video

Dijital kameralarda 35mm filmin karşılığı olan dijital sensörün üzerine düşen optik görüntü, dijital işlemci tarafından dijital verilere dönüştürülüp video haline getirilir. İşte bu değişikliklerin yapılmadan sensörden gelen dijital verilerin doğrudan belleğe yazılmasıyla oluşan özel formata RAW denir. RAW formatının Türkçe anlamı ise 'HAM' ya da 'İŞLENMEMİŞ'tir.

Çekim sırasında belli işlemlerden geçen ham görüntü birçok bilgiyi de barındırır. Geliş yelpazeye sahip RAW dosyaların içeriğide gelen bilgiler şunlardır.  COLOR SPACE (Renk Uzayı), KELVIN (Renk Isısı), TINT (Renk Tonu) ISO (Asa), EXPOSURE (Pozlama) ve SHADOW (Gölge). RAW formatının en büyük özelliklerinden biri de çekim yapıldıktan sonra yukarıdaki gibi bilgilerin üzerinde oynanmasına izin vermesidir. Aynı zamanda  RAW videolar masa başında işinizi şansa bırakmaz. Her kameraya göre farklı RAW dosya çeşitleri vardır. Bu kadar farklı bilgiyi barındırmak ise çok yer kaplamasına neden olur. Ve hiç bir şekilde sıkıştırmaya (CODEC) maruz kalmayan dosya türüdür.

Ama nasıl olsa RAW çektik masada kurtarılır diye düşünmeyin çünkü çekim esnasında yapabileceğiniz ayarlar tam olursa, Coloristler için hazine değeri taşır. Renklendirme yapacağı zaman sınırları olmayacaktır.

Bilinen Video RAW Dosya Türleri:

  • ARRI RAW:           *.ARI
  • RED RAW:            *.R3D
  • CinemaDNG:       *.DNG
  • Sony CineAlta:   *.ARW

Sevdiğim kamera RAW'ı ise RED kamera *.R3D RAW türüdür. Nedeni ise diskte çok az yer kaplamasıdır. RED RAW zip mantığında bir sıkıştırma yapısına sahiptir. Yanlış anlaşılmaya sebep olmayalım; CODEC mantığında değil zip mantığındaki sıkıştırma türünde sıkıştırma yapar. Bir çok, çeşitli Renk Uzayı profiilleri sunması, en büyük özelliğidir.

6 Comments

Renk Derinliği & Codecler

9 Comments

Renk Derinliği & Codecler

Renk Derinliği

  • Piksel Nedir?

PIKSEL (PIXEL) açılımı ise PICTURE ELEMENT kelimesinin kısatılmış hali alarak adlandırılmıştır. Pikseller tüm dijital görüntüleme sistemlerinin kamera sensörü, monitör paneli, projektör ve tarayıcıların en küçük parçasıdır. Çekilen video ve fotoğrafların satır ve sütünlerin bir araya gelmesini sağlayan tek bir noktasına piksel denir. Bu piksellerin binlerce ya da milyonlarcasının bir araya gelmesinden görsel oluşur. Örnek vermek gerekirse 1920 x 1080 16.7 milyon renk, 1920 yatay 1080 dikey toplamda 2.073.600 milyon piksel barındırır.

Yukarıdaki görsel gibi küçük bir noktasını zoom yaparsak bu şekilde piksellerini görmüş oluruz.




  • Renk Derinliği Nedir?

Görselde piksel başına düşen, renk bilgisine bit denir. Renk derinliği ne kadar artarsa her pikselin alabileceği renk sayısıda yüksek olur. Renklerin geçiş yumuşaklığını da büyük farklar yaratır ve görselin kaliteside artar. Aşağıdaki görselde 8 bit ile 10 bit arasındaki renk geçişlerinin farkını karşılaştırırsak eğer renk geçişlerini net şekilde görürüz. 

Bu durumda bit derinliği ne kadar yüksek olursa renklerin sayısıda artar ve aynı zaman da kalitesi artacağından yapılan çalışmalar daha fazla işimizi kolaylaştırır. Detaylari ise daha yoğun ve net şekilde görürüz. Renklendirme yazılımlarında kullandığımız seçilmiş renk alanı (Selective Color) dediğimiz kısımda aşağıdaki görseldeki gibi kırmızının açık ve koyu kısımlarını rahatlıkla seçip rengini değiştirebiliriz.

Görsel efektler de yeşil perde keyleme (KEYING) kısmında yeşil arka perdeyi silmek 8 bitlik görsellerde detaylar yok olduğundan hep çalışmalarda sorun oluşmaktadır. Ama 10 bitlik yeşil perdeli videolar keyleme yaptığımızda detayları çok temiz sonuçlar alırsınız. Aşağıdaki görselde keyleme işleminde 8 bit ile 10 bitlik farklarını rahatlıkla görmekteyiz.




Video CODEC

Veri ve sinyallerin dijital ortamda sıkıştırılarak kodlanması ve tekrar çözülmesini sağlayan yönteme çözücü (CODEC) denir. Verileri önce sıkıştırarak daha sonra yeniden açma işleminede coder ve decoder denir. 

Yukarıdaki görsellerin CODEC sıkışma kalite oranlarının arasındaki farkları. En yüksek kalite 4:4:4 dür.

  • CODEC SUBSAMPLING (Çözücü Örneklemesi)

YUV, genellikle video görüntülerini kaydetmek için kullanılan bir renk sistemidir. Y: Luminance, U: Chrominance1, V: Chrominance2 sözcüklerinin baş harflerinden oluşan kısaltmadır.

Sistemde Y işareti siyah-beyaz, U (Cb:Chrominance blue) ve V (Cr:Chrominance red) işaretleri ise mavi ve kırmızı renk bilgilerini temsil ederler. YUV bir çok alt standarta sahiptir. Alt kısımdaki görsellerde sıkıştırma kalitesinin mantığını grafiksel olarak görmekteyiz.

  • 4:4:4

Bu örneklemede tüm kanalları tam çözünürlükte bilgi içerir. Sıkıştırmasız (Uncompressed) video  10 bit ve üsttü renk bilgisini barındırır. Post prodüksiyon işlerinde en çok tercih edilen yüksek kalitede bir codectir.

  • Apple ProRes 4444
  • Blackmagic 10 Bit
  • DNxHD 444
  • HDCAM SR SQ
  • 4:2:2

TV yayıncılığı formatında kullanılan sıkıştırmalı, 10 bitlik örneklemedir. Yatayda tam renk bilgisi çözünürlüğü, dikeyde ise yarı renk bilgisi içerir.

  • AVC-Intra 100
  • Digital Betacam
  • DVCPRO50, DVCPRO HD
  • Digital-S
  • ProRes (HQ, 422, LT, ve Proxy)
  • XDCAM HD422
  • Canon MXF HD422
  •  4:2:0

DSLR ve DVCAM gibi kameralarda kullanılan sıkıştırmalı, 8 bitlik örneklemedir. Genelde H264 codec olarak kullanır. Yatay ve dikeyde yarı çözünürlük içerir.

  • H264 -MP4
  • DVD-Video, Blu-Ray Disc
  • PAL DV, DVCAM
  • HDV
  • AVCHD, AVC-Intra 50
  • MPEG, MPEG-2

Yukarıdaki bar görselindeki gibi 4:2:0 ile 4:4:4 arasındaki sıkıştırma farklarını görebiliriz.

9 Comments